Hondenbacterie doodt bruinvissen

donderdag 20 februari 2020

Door: Hans Revier

 

Sinds het aantal bruinvissen in onze kustwateren is toegenomen spoelen ook vaker bruinvissen op de stranden aan. Forensisch onderzoek naar de doodsoorzaak bracht aan het licht dat sommige dieren zijn gestorven aan een infectie veroorzaakt door de beet van een grijze zeehond. De bacterie is ook voor mensen niet ongevaarlijk.

Strandingen

De laatste decennia is het aantal bruinvissen dat onze kustwateren bezoekt sterk toegenomen. De Noordzee heeft een stabiele populatie van ruim 300.000 dieren. Waarschijnlijk door voedselschaarste in het noordelijk deel zochten ze vanaf de millenniumwisseling steeds vaker de zuidelijke Noordzee op. Hierdoor nam het aantal strandingen van deze kleine tandwalvis op de Nederlandse stranden ook sterk toe. Elk jaar worden wel enkele honderden dode bruinvissen gevonden. De faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit van Utrecht doet o.a. in samenwerking met Wageningen Marine Research en het NIOZ onderzoek naar de doodsoorzaak.

 

Forensisch onderzoek

De vondst van sterk verminkte bruinvissen, zo’n tien jaar geleden, baarde veel opzien. Men dacht eerst aan een menselijke oorzaak, bijvoorbeeld wonden veroorzaakt door schroeven van een schip of netten van vissers. Maar later, na minutieus onderzoek met behulp van forensische DNA-technieken, stelde men vast dat grijze zeehonden bijtwonden hadden veroorzaakt (Wadweten 11 december 2014). In 2018 zijn 50 dode bruinvissen (waarvan 9 uit het waddengebied) onderzocht die waren gestrand aan de Nederlandse kust. Veertien daarvan, voornamelijk jonge dieren, hadden de aanval van een grijze zeehond niet overleefd. Veertien wat oudere dieren waren gestorven aan infectieziekten.

 

Hondenbeetbacterie

Nader pathologisch onderzoek naar de doodsoorzaak ten gevolge van infectieziektes vond plaats aan vier bruinvissen die in Engeland, België of Nederland waren gestrand. Bij alle dieren vond men abcessen in longen en lymfeklieren veroorzaakt door bacteriologische infecties. Met behulp van DNA-technieken kon men vast stellen welke bacterie de infecties had veroorzaakt. Het bleek te gaan om Neisseria animaloris, een bacterie die eerder in verband werd gebracht met infecties in mensen na hondenbeten. Het was echter onwaarschijnlijk dat een bruinvis door een hond was aangevallen. Men zocht uiteindelijk de verklaring in de oude bijtwonden die op deze bruinvissen aanwezig waren. Naar alle waarschijnlijkheid hadden deze dieren de aanval van een grijze zeehond overleefd, maar stierven ze een langzame en pijnlijke dood aan de door de beten veroorzaakte bacterie-infectie.

 

Oppassen

Inderdaad kon men het voorkomen van deze bacteriesoort ook in de mondholte van enkele grijze zeehonden vaststellen. Dat betekent dat je op je hoede moet zijn als je grijze zeehonden op het strand tegenkomt. Een beet kan ook bij mensen een akelige infectie veroorzaken. Ook is voorzichtigheid geboden bij het vinden van gestrande bruinvissen. Zij kunnen drager zijn van deze ziekteverwekkende bacterie.    

 

Bronnen:

 



Artikel WadWeten

Het tweewekelijkse artikel WadWeten verschijnt in de digitale nieuwsbrief en op de websites van de Waddenvereniging en Waddenacademie. In deze serie artikelen wordt het waddengebied beschreven vanuit verschillende onderzoeksdisciplines, zoals de biologie, de geologie en de cultuurhistorie. Een wetenschappelijke benadering in heldere taal. De berichten worden beurtelings geschreven door wetenschappers van de Waddenacademie en de Waddenvereniging.

In 2010 werden een aantal WadWeten artikelen gebundeld in het boekje Waddenwijsheid (ISBN 9789087410230).
Begin 2015 kwam er een vervolg: Meer Waddenwijsheid (ISBN 9789087410322). Het rijk geïllustreerde boek geeft antwoorden op vragen als: welke beestjes krioelen er in het zand, welke wadvogels werden gegeten in de terpentijd, hoe oud wordt een zwaardschede, welke stormen zijn gevaarlijk voor de Wadden.

Ecomare Waddenacademie Waddenvereniging