Onderwaterleven terughalen naar de Afsluitdijk met kunstrif van één kilometer lang

De Waddenvereniging werkt aan een ambitieus plan om een kunstrif aan te leggen langs de Afsluitdijk in de Waddenzee. Met het project Riffen vol Reuring wil de vereniging de biodiversiteit onder water versterken en nieuw leefgebied creëren voor vissen, schelpdieren, wieren en andere zeedieren. Na twee jaar ontwikkelen en testen wordt op 23 juni 2026 het eerste rifelement op de Afsluitdijk onthuld. Het element is 2,5 meter breed en lang en 2,7 meter hoog. Het doel is om eind 2026 de eerste elementen in de Waddenzee te testen.

Verdwenen leefgebieden

De aanleg van de Afsluitdijk zorgde ruim negentig jaar geleden voor veiligheid, maar had grote gevolgen voor de natuur onder water. Door de afsluiting van de Zuiderzee verdwenen natuurlijke overgangen en leefgebieden. Daarnaast zorgde de dijk voor een kilometerslange, eentonige kustlijn van breuksteen, met onder water weinig variatie en schuilmogelijkheden voor vissen en ander onderwaterleven.

Riffen moeten biodiversiteit vergroten

Met kunstmatige riffen wil de Waddenvereniging de dijk ecologisch rijker maken en zo bijdragen aan herstel van de onderwaternatuur van de Waddenzee. De complexe, driedimensionale elementen waaruit het rif wordt opgebouwd bieden onder water schuil en leefgebied aan vissen, krabben en inktvissen, en zullen verder snel begroeid raken door mosselen, sponzen, en wieren. Een gevarieerder onderwaterlandschap zorgt voor meer biodiversiteit en een sterker ecosysteem.

Volgens bioloog Bart Beijloos van de Waddenvereniging is het herstel hard nodig: “De aanleg van de Afsluitdijk betekende behalve veiligheid ook een ecologische ramp voor het leven in de Waddenzee. Met dit project willen we de natuur actief helpen herstellen en opnieuw ruimte geven aan rijk onderwaterleven. Het mooie is dat iedereen daarvan meegeniet: wie ziet hoeveel leven er in de Waddenzee zit, begrijpt vanzelf waarom dit gebied het waard is om voor te zorgen.”

Proefproject leverde positieve resultaten op

Dat kunstmatige riffen kunnen werken, blijkt uit een eerder proefproject bij Lauwersoog. Wetenschappelijk onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen liet daar zien dat rond kunstriffen drie tot vier keer zoveel vis voorkwam als op plekken zonder structuren. Vooral bodemvissen zoals botervis en zeedonderpad profiteerden van de extra schuilplaatsen. Ook raakten de structuren snel begroeid met onderwaterleven, wat weer nieuwe soorten aantrekt. De voordelen beperken zich niet tot onder water. Een rijkere visstand kan ook vogels helpen die afhankelijk zijn van vis, zoals sterns. Daarnaast kunnen ondiepe structuren en getijdenpoelen langs de dijk aantrekkelijk worden voor soorten als scholeksters en steenlopers.

Pilot bij de Afsluitdijk

De ambitie van de Waddenvereniging is om als volgende stap een pilot uit te voeren bij de Afsluitdijk. Daarbij zouden over een lengte van één kilometer rifelementen worden geplaatst, waarna onderzoekers de effecten op het onderwaterleven meerdere jaren volgen. De onderzoekers willen daarnaast in kaart brengen of de riffen ook op grotere schaal bijdragen aan natuurherstel in de Waddenzee.

Natuurherstel zelf zien

Natuurherstel onder water blijft normaal gesproken onzichtbaar voor het publiek. Bart Beijloos: “Daarom staat vanaf 23 juni 2026 een voorbeeld van het ontwikkelde rifelement bij het Afsluitdijk Wadden Center. Bezoekers, omwonenden en voorbijgangers kunnen daar met eigen ogen zien hoe het herstel van de onderwaternatuur in de Waddenzee vorm krijgt, en leren over de mogelijke rol van kunstriffen daarbij. Want een rijkere onderwaterwereld merk je ook boven water: meer vis betekent meer vogels en meer leven langs de dijk, voor bewoners én bezoekers van het waddengebied.”

Samenwerking en financiering

De afgelopen periode stond in het teken van ontwerp, ontwikkeling en testen van rifelementen die geschikt zijn voor de omstandigheden in de Waddenzee. In het project werken de Waddenvereniging en onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen samen aan kennisontwikkeling en monitoring. Daarnaast is de Waddenvereniging met verschillende partijen in gesprek over de financiering van de volgende fase van het project.

Meer informatie en bijdragen

Samen kunnen we de onderwaternatuur versterken. Lees meer over het project en ontdek hoe je kunt bijdragen.