Opkrabbelend bodemleven
Visserij met sleepnetten, baggeren van vaargeulen, het leggen van kabels; het zijn activiteiten die de bodem van de Waddenzee flink overhoop halen, inclusief het bodemleven. Wanneer de bodem weer tot rust komt, krabbelt het bodemleven heel langzaam op. Maar niet alle soorten komen even gemakkelijk terug.
1. Pioniers
De verstoorde bodem wordt als eerste weer bevolkt door wormen die zijn achtergebleven of van nabijgelegen plekken komen. Het zijn echte pioniers die zich gemakkelijk in een verstoorde bodem vestigen.
2. Zwaardschedes en kokerwormen
Pas na anderhalf tot tweeënhalf jaar komen zwaardschedes en kokerwormen terug. Soms doordat ze elders losgewoeld worden, maar zwaardschedes kunnen zich met hun voetje ook zelf actief voortbewegen.
3. Anemonen
Hoe langer de levenscyclus van een dier, hoe langer het duurt voor de soort terugkeert. Zo zien we anemonen pas na circa drie jaar terugkeren op een verstoorde plek. Andere soortgroepen doen er, ook om andere redenen, nog langer over.
4. Kokkels
Kokkels hebben drie tot acht jaar nodig om hun plek terug te vinden. Het zijn soorten die als volwassen dier redelijk honkvast zijn, dus ze zullen de leeggeveegde bodem niet snel als nieuw leefgebied gebruiken. De larven van het dier zullen op een gegeven moment wel ‘voet aan de grond’ krijgen en zich in de herstellende bodem vestigen.
5. Grote schelpdieren
Pas na vijf jaar of meer komen grote schelpdieren terug als strandgaper, mossel en oester. Die laatste twee verspreiden zich als larve door de zee, en vestigen zich het liefst op een plek waar al soortgenoten zitten. Het kan een of meerdere decennia duren voordat er weer een begin is van een schelpdierrif.
Bron: Review effecten natuurlijke bodemdynamiek en menselijke bodemberoering in de sublitorale Waddenzee, Van Rippen et al.
Rust bewaren
Ook van nature wordt de bodem wel eens verstoord, door een flinke storm bijvoorbeeld. De wadbodem kan hiervan herstellen. Maar als daar nog eens menselijke verstoring bovenop komt, krijgen sommige organismen niet de tijd zich opnieuw te vestigen. Dit geldt vooral voor delen van de Waddenzee die van nature rustiger zijn, met minder hevige stroming en windwerking. Reden voor de Waddenvereniging om te pleiten voor zonering van de garnalenvisserij en de rustige delen ook rustig te houden.
Het magazine WADDEN ook lezen?
Dit artikel is verschenen in het magazine WADDEN van december 2024 en geschreven door Koen Moons.
Ontvang 3x per jaar het (digitale) magazine WADDEN voor €32,50 met prachtige fotoreportages, interessante artikelen en speciale lezersvoordelen. Met uw lidmaatschap steunt u ons werk en helpt daarmee het Waddengebied beschermen.
Proefexemplaar aanvragen(opent in nieuw tabblad)