Nieuw onderzoek toont impact van activiteiten op de Waddenzee
Menselijk gebruik van Werelderfgoed Waddenzee heeft een grote invloed op de kwaliteit van de natuur. Dat blijkt uit een nieuwe analyse van Wageningen Marine Research, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, en bedoeld als bouwsteen voor het nieuwe Beleidskader Natuur Waddenzee dat medio 2026 moet verschijnen.
Onderzoek voor Beleidskader Natuur Waddenzee
Het onderzoek laat zien dat vooral de optelsom van economische activiteiten veel druk legt op het ecosysteem. Zo worden bodemdieren bijvoorbeeld beïnvloed door bodemberoering die zowel door visserij, als door baggeren wordt veroorzaakt. Het rapport laat zien dat beperking van het gebruik nodig is om de natuur van de Waddenzee in orde te krijgen. Immers, uit de afgelopen zomer gepubliceerde Staat van de Waddenzee[1] bleek al dat het niet goed gaat met de natuur in het Nederlandse deel van de Waddenzee.
Wat zijn de activiteiten met de grootste impact op de Waddenzee?
De onderzoekers tonen aan dat vooral vissen, bodemgemeenschappen (zoals wadpieren en zeeduizendpoten), vogels en zeezoogdieren last hebben van menselijke activiteiten. Het plankton in de waterkolom wordt relatief weinig beïnvloed. Voor bodemdieren is visserij veruit de grootste veroorzaker van impact, goed voor 78 procent van de druk. Dit komt met name door de grote ruimtelijke verspreiding van de garnalenvisserij. Vissen, vogels en zoogdieren ondervinden de grootste impact van de optelsom van veerdiensten en scheepvaart, opgevolgd door visserij, fossiele energieactiviteiten (gaswinning) en land- en bosbouw. De impact is extra sterk zichtbaar in laag dynamische gebieden en rondom drukke vaarroutes en havens.
Het onderzoek laat verder zien welke drukfactoren het zwaarst wegen. Bij bodemdieren veroorzaken vooral het onttrekken van soorten en bodemberoering de grootste schade. Voor vissen, vogels en zeezoogdieren spelen onderwatergeluid, vervuiling en het onttrekken van soorten (bodem- en schelpdieren, vissen) een grote rol. In totaal heeft het onttrekken van soorten het meeste, negatieve effect, gevolgd door verschillende soorten vervuiling.
Cumulatieve Impact Analyse door WUR
De onderzoekers maakten gebruik van een Cumulatieve Impact Analyse (CIA). Deze methode kijkt naar de totale impact van alle menselijke activiteiten op en rond de Waddenzee. Hoewel afzonderlijke activiteiten niet de meeste schade veroorzaken, blijkt vooral de optelsom (=cumulatie) van effecten schadelijk. De opgave voor beleidsmakers ligt daarom in het verminderen van de totale druk. Alleen zo kan de Waddenzee weer uitgroeien tot het robuuste en veerkrachtige ecosysteem dat het was en dat beter bestand is tegen klimaatverandering en menselijk gebruik.
Op 23 juni 2025 verscheen de eerste bouwsteen van het Beleidskader Natuur Waddenzee: de ‘Staat van de Waddenzee’. Hierover publiceerden we: Staat van de Wadden schetst zorgwekkend overzicht van soorten en leefomstandigheden
Tijd voor keuzes voor de Wadden
De samenwerkende natuurorganisaties in de Wadden (Coalitie Wadden Natuurlijk*) verwelkomen de uitkomst van het rapport. Jorien Bakker (Natuurmonumenten): “Het rapport is een bevestiging dat het huidige, vooral sectorale beleid niet voldoende is om de natuur van de Waddenzee te beschermen. Herstel blijft uit en de druk op het ecosysteem neemt toe. Daarom is dringend behoefte aan een meer ecosysteemgerichte en Werelderfgoedwaardige aanpak van beleid en beheer in de Waddenzee.”
De coalitie denkt graag mee over keuzes om de impact van gebruik te verminderen. De uitkomsten van het onderzoek bieden de nodige handvatten voor het Beleidskader. Duidelijk is wel dat meer maatregelen boven op de bestaande wet- en regelgeving noodzakelijk zijn. Alleen door de totale druk op de natuur te verminderen, kan de Waddenzee zich herstellen tot een rijk ecosysteem dat tegen een stootje kan. En is er in de toekomst weer ruimte voor nieuwe maar wel duurzamere activiteiten.
* De Coalitie Wadden Natuurlijk bestaat uit de Waddenvereniging, Vereniging Natuurmonumenten, Vogelbescherming Nederland, It Fryske Gea, Het Groninger Landschap, Landschap Noord-Holland en Stichting WAD
Deze pagina delen?
