De 10 grootste zorgen van de Waddenvereniging

De aanwijzing van de internationale Waddenzee als natuurlijk werelderfgoed in 2009 was een kroon op het werk van alle waddenbeschermers. UNESCO verleende die status niet alleen vanwege de unieke natuurwaarden van het waddengebied. Ook de bescherming van het gebied door de overheid was volgens deze VN-organisatie op orde. Niettemin blijft de Waddenvereniging zich zorgen maken over de toekomst van het gebied. Op deze pagina kun je per zorg zien wat de Waddenvereniging doet om de problemen aan te pakken. 


Elk jaar stijgt de zeespiegel van nature een klein beetje. Dat is nog steeds het effect van het smelten van de ijskappen na de laatste ijstijd. De Waddenzee kan dat makkelijk bijhouden. Door het afzetten van zand en slib kan het wad meegroeien met die zeespiegelstijging en blijven de wadplaten droogvallen. Maar dat dynamische evenwicht tussen erosie en sedimentatie wordt verstoord als de zeespiegel te snel stijgt. En daar krijgen we in de toekomst mee te maken, volgens de voorspellingen over de klimaatverandering. Dat proces wordt versterkt door de bodemdaling veroorzaakt door de gas- en zoutwinning. Uiteindelijk verdwijnen dan de wadplaten en verdrinkt de Waddenzee. Stoppen met deze delfstofwinningen lijkt een eerste logische stap om dit onheil af te wenden. Vervolgens moeten we op korte termijn starten met een discussie over het meer ruimte geven aan de Waddenzee.


Wat doet de Waddenvereniging?

Honderden schepen varen elke dag vlak langs en over de Waddenzee. Dat er dan iets mis gaat is niet ondenkbeeldig. Eigenlijk is het een wonder dat het meestal goed gaat. Met uitzondering dan van de containerramp begin dit jaar. Toen werd duidelijk hoe groot de bedreiging is, die van de scheepvaart vlak langs de Waddeneilanden kan uitgaan. Ook de kans op een ramp waarbij olie in zee kan komen is nogal groot. Daarom stelt de Waddenvereniging de scheepvaartroutes ter discussie, dringt ze aan op zo veilig mogelijke scheepvaart en een organisatie die snel en deskundig de gevolgen van een scheepsramp kan bestrijden.

 

Wat doet de Waddenvereniging?

  • We praten mee in politiek Den Haag. We pleiten voor strengere regels voor containervervoer op zee en voor een verbod op containervaart langs de eilanden. Ook willen we dat verantwoordelijke overheden moeten komen met een specifiek rampenplan voor ongelukken met containervervoer op zee, zodat schadelijke gevolgen zo veel mogelijk worden ingeperkt.
  • We dringen aan op één organisatie die veranwoordelijkheid neemt op het moment dat er wel iets misgaat. Bijvoorbeeld de nieuwe beheerautoriteit die onder druk van de Waddenvereniging wordt ingesteld
  • We zien erop toe dat na de ramp van afgelopen januari de berging van de containers die nog op de bodem van de zee liggen op een manier gebeurt die zo min mogelijk schade aan het waddenmilieu brengt.
  • We leiden olievogelvrijwilligers op die in actie kunnen komen in geval van een olieramp.

Stranden bezaaid met plastic rotzooi, dat was het verschrikkelijke gevolg van de containerramp begin 2019. Onze moderne samenleving produceert ongelofelijke hoeveelheden rotzooi die voor een groot deel in zee terecht belandt. Jaarlijks verdwijnt tussen de 5 en 13 miljoen ton plastic van land in zee en eindigt in wat we kennen als ‘de plastic soep’.  Stukken plastic komen in de maag van zeevogels en zeezoogdieren terecht. Kleinere deeltjes zijn aangetroffen in wormen en wadpieren. Vooral die microplastics baren zorgen. Ecologische effecten zijn nog grotendeels onbekend. Samen met andere organisaties probeert de Waddenvereniging als eerste stap het gebruik van plastic in het waddengebied terug te dringen. Ook helpt ze regelmatig mee met strandopruimacties.

 

Wat doet de Waddenvereniging?

 

Warme winters en steeds hetere zomers, afgewisseld door onstuimige buien met grote hoeveelheden neerslag. Deze gevolgen van de klimaatverandering zijn van grote invloed op de natuur van het waddengebied. Nu al is vastgesteld dat de watertemperatuur gemiddeld met 2 graden is gestegen. Hierdoor trekken garnalen eerder de Waddenzee in, net op tijd om de vrij zwemmende larven van schelpdieren op te vreten. Met minder mossel- en kokkelbroed als gevolg. Door stormen en hevige regenval kunnen nesten van op de grond broedende vogels wegspoelen. Tegelijkertijd vestigen zich nieuwe soorten in het waddengebied. Zo zijn zilverreigers zo langzamerhand een algemene soort en vormen Japanse oesters samen met mosselen riffen en banken. 

Wat doet de Waddenvereniging?

De bodem van de Waddenzee is misschien wel het belangrijkste onderdeel van het waddensysteem. Hier leven ontelbare wormen, schelpdieren en slakken, voedsel voor vogels en vissen. Aan de oppervlakte vormen kiezelwieren uitgebreide algenmatten, belangrijke pijlers van het ecosysteem. Menselijke activiteiten als het vissen met (boom)korren of het in grote getalen wadlopen verstoren die bodem met negatieve gevolgen voor de waddennatuur. Het sluiten van grote aaneengesloten gebieden voor dergelijke activiteiten is een belangrijke maatregel om de waddenbodem voldoende rust te geven.  

 

Wat doet de Waddenvereniging?

  • Wij zetten ons in voor duurzame visserij die goed is afgestemd op de natuurlijke draagkracht van het ecosysteem.
  • Wij werken aan een rijke onderwaternatuur die tegen een stootje kan. 
  • Wij maken ons hard voor het (tijdelijk) afsluiten van gebieden zodat de wadbodem voldoende rust krijgt. 

In het waddengebied vind je de donkerste en stilste plekjes van Nederland. Niet voor niks zijn de Boschplaat op Terschelling en het Lauwersmeer uitgeroepen tot Dark Sky Park. Niet alleen voor de natuur, maar ook voor mensen is belangrijk dit soort plekken te beschermen en waar mogelijk uit te breiden. Daarom moet bij nieuwe bouwwerken met deze natuurwaarden zo veel mogelijk rekening gehouden worden.

 

Wat doet de Waddenvereniging?

Een wijds landschap, nagenoeg afwezig zijn van menselijke bebouwing, een oneindige horizon. Veel bezoekers en bewoners noemen dat de belangrijkste eigenschappen van het waddengebied. Maar dat open landschap staat ook onder druk. Windparken op zee en land, industriële bebouwing en ontwikkeling van haventerreinen vervuilen steeds meer de horizon. Zo laag mogelijk en goed aansluiten bij bestaande bebouwing is een stelregel die daarbij gehandhaafd moet worden. 

 

Wat doet de Waddenvereniging?

  • Wij houden in de gaten dat horizonvervuiling beperkt blijft. Dat is soms best ingewikkeld; bijvoorbeeld in het geval van windmolens.
  • We tekenen bezwaar aan als bouwplannen te ver gaan. Bijvoorbeeld in het geval van Werelderfgoedcentrum Lauwersoog.

Tweeduizend jaar geleden bevond zich tussen de hogere zandgronden en de latere waddeneilanden een uitgestrekt intergetijde gebied van kwelders en wadplaten. Inpolderingen, de aanleg van dijken en stuifdijken en de landaanwinning gaven vorm aan de Waddenzee zoals we die nu kennen. De natuur van de Waddenzee zit in een strak keurslijf van meters hoge deltadijken en vastgelegde eilanden. Het oppervlakte aan natuurlijke kwelders is geminimaliseerd, trekvissen komen allerlei onneembare obstakels tegen. De aanleg van vistrappen en de vismigratierivier bij de Afsluitdijk helpen een beetje. Misschien wordt het tijd, ook gezien de voorspelde zeespiegelstijging, om de Waddenzee landinwaarts wat meer invloed te geven. De ervaring die we opdoen met Holwerd aan Zee kan daarbij van groot belang zijn.

 

Wat doet de Waddenvereniging?

  • Wij proberen daar waar het kan de dijken minder 'hard' te maken. Zo komt er een meer geleidelijke overgang van zoet naar zout water, krijgt de zee meer ruimte en kunnen vissen beter heen en weer zwemmen tussen Waddenzee en achterland.
  • De Vismigratierivier zorgt ervoor dat vis kan gaan migreren tussen Waddenzee en IJsselmeer.
  • Met het project Holwerd aan Zee proberen we de zee meer ruimte te gaan geven.

 

De tijd dat je met het water van de Rijn je foto’s kon ontwikkelen ligt ver achter ons. De hoeveelheden zware metalen en gifstoffen die bij Lobith ons land binnen kwamen en later bezonken in de Waddenzee zijn enorm gedaald. De natuur- en milieubeweging wist strenge maatregelen af te dwingen en het onderwerp waterverontreiniging is van de agenda verdwenen. Ten onrechte. Nog steeds komen giftige stoffen in het oppervlaktewater en uiteindelijk in de Waddenzee terecht. In mosselen en in eieren van in het waddengebied broedende vogels worden voor stoffen als hexachloor benzeen en kwik nog steeds de normen overschreden. Ook wordt het effect van lang niet alle stoffen die in het water terecht komen, zoals bestrijdingsmiddelen van de landbouw, gemeten.   

 

Wat doet de Waddenvereniging?

  • Wij verzetten ons (soms juridisch) tegen de komst van vervuilende bedrijven langs de waddenkust.
  • Wij uiten onze zorgen als we denken dat gevaarlijke stoffen in het waddengebied terecht komen. Bijvoorbeeld afgelopen januari na de containerramp met de MSC Zoë.

Door het uitdiepen van vaarwegen en het jaarrond storten van baggerslib uit waddenzeehavens is het water van de Waddenzee vertroebeld. Vooral in het Eems-Dollard estuarium is dat een groot probleem. Indijkingen en het op onnatuurlijke diepte houden van de vaargeul zorgen er voor dat de stroomsnelheid hoog blijft en het slib uit het water niet bezinkt. Soms lijkt het of je door chocolademelk vaart. Door die vertroebeling groeien algen slechter, komt er minder zuurstof in het water en gaat de natuur hard achteruit. Zo min mogelijk baggeren, vaarwegen op natuurlijke diepte en zo veel mogelijk ruimte voor de Waddenzee om slib te laten bezinken lijkt de beste remedie. Helaas staan economische belangen logische oplossingen vaak in de weg.  

Wat doet de Waddenvereniging?

  • We volgen alle ontwikkelingen rondom baggeren en suppleren en komen in actie als dat nodig is.
  • Wij pleiten voor langetermijn oplossingen waarbij rekening wordt gehouden met de natuur. Bijvoorbeeld bij de vaargeul tussen Holwerd en Ameland. 




 

 

Wil je ons helpen?

Deel jij de zorgen die wij hebben? En vind jij ook dat het beter moet en kan? Steun ons dan. Dat kan als vrijwilliger, maar ook met een (extra) donatie van tien euro voor tien jaar werelderfgoed om de 10 grootste zorgen aan te pakken. Elk ander bedrag is natuurlijk ook meer dan welkom! 

Ja, ik doneer een (extra) bedrag voor 10 jaar Werelderfgoed!