Biodiversiteit en windparken op zee
Voor de een werkt een windpark verstorend op het landschap, de ander neemt het voor lief omdat het bijdraagt aan een overgang naar duurzame energiebronnen. Maar weinigen zullen vinden dat het iets aan het landschap toevoegt. Windparken voegen wel iets toe aan het onderwaterlandschap. Uit onderzoeken naar windparken op zee bij Egmond en Borkum bleek dat de fundamenten als kunstmatige riffen zijn gaan fungeren waar zich schelpen, zeesterren en andere dieren vestigen. Vissen vinden er een rustig gebied zonder visserij. Na de aanvankelijke verstoring bij de aanleg van het park, kan het zo een positief effect hebben op het onderwaterleven.

Windenergie Wadden

De Waddenvereniging steunt de overstap naar duurzame energie. Daarnaast staat de vereniging voor rust, ruimte en weidsheid van het waddengebied. Het is een uitdaging om een evenwicht te vinden tussen deze belangen. Wij vinden dat er ook in het waddengebied plek moet zijn voor windenergie, maar dan op een beperkt aantal plaatsen.

 

Eén plan voor het hele waddengebied

De Waddenvereniging vindt het belangrijk dat er één plan komt voor alle windmolens in het waddengebied. De drie noordelijke provincies en het Rijk bepalen nu per locatie waar windmolens komen. Om de weidsheid en de natuurwaarden van het gebied te behouden, is het noodzakelijk om de verschillende plannen in samenhang te beoordelen. 

 

Not in my backyard?

Het waddengebied is er voor iedereen. Het is dus de achtertuin van heel Nederland. Dat blijkt ook wel uit de enquête die de Waddenvereniging in december 2013 hield. Onze leden, die uit het hele land komen, vinden dat er voorzichtig moet worden omgesprongen met het unieke open waddenlandschap.

Het waddengebied is een van de weinige plekken in Nederland waar je nog echt rust, ruimte en weidsheid kunt ervaren. Hoewel de Waddenvereniging windenergie als een belangrijk onderdeel ziet in de energietransitie, moeten we bij de plaatsing in  dit gebied goed kijken naar de effecten op het landschap en de natuur.

 

Hoeveel windenergie in het waddengebied?

In september 2013 werd het SER-Energieakkoord getekend. Een gezamenlijke ambitie, ondersteund door ruim 40 organisaties waaronder de overheid en verschillende natuur- en milieuorganisaties, voor duurzame energie en energiebesparing. Het doel is om in 2023 alle huishoudens in Nederland van windstroom te voorzien. Concreet betekent dit dat er in dat jaar 6000 megawatt (MW) op land en 4400 MW windenergie op zee opgewekt moet worden. Volgens de huidige plannen zou er in het waddengebied zo’n 2000MW extra moeten komen. Dat is evenveel als er op dit moment aan windenergie staat in heel Nederland. 

 

Waarom waddenwind?

Langs de kust waait het gemiddeld harder en is het relatief dunbevolkt. Dat is een belangrijk argument waarom de waddenprovincies meer inzetten op windenergie dan provincies in andere delen van Nederland. Op dit moment staat er 888 MW in de drie provincies, de komende tien jaar moet het vermogen dus meer dan verdrievoudigen.

 

Waar komen de windmolens in het waddengebied?

Op dit moment liggen er allerlei plannen voor de opwekking van meer windenergie rond de Waddenzee, zowel op land als in de Noordzee. De locaties waarvoor nu plannen gemaakt zijn: Wieringermeerpolder, op de Afsluitdijk, in het IJsselmeer, Eemshaven en Delfzijl. Plaatsing van windmolens in de Waddenzee is niet toegestaan. In de PKB (Planologisch Kernbeslissing) is opgenomen dat er geen windmolens mogen worden geplaatst in de Waddenzee. De PKB bevat de hoofdlijnen van het Rijksbeleid voor de Waddenzee.

 

 

Wat is het standpunt van de Waddenvereniging?

Op 22 februari 2014 is een extra Algemene Ledenvergadering gehouden. Het standpunt van de Waddenvereniging is hier vastgesteld:

 

De Waddenvereniging steunt de energietransitie en is voorstander van windenergie, maar ziet in het waddengebied slechts beperkt mogelijkheden voor windmolens. De vereniging zet zich in voor het behoud van de unieke waarden van het waddengebied, waaronder rust, ruimte, weidsheid, duisternis, een open horizon, daarnaast zet zij zich in voor de bescherming van vogels, vleermuizen en andere fauna. Daarom moet er voor het waddengebied een integrale afweging gemaakt worden waar wel en waar geen windmolens mogelijk zijn, om zo te voorkomen dat het gebied, het enige natuurlijk werelderfgoed van Nederland, langzaam maar zeker wordt 'ingepakt' met windmolens en zo een aantal van haar unieke kwaliteiten verliest.

 

Voor het behoud van de Wadden is de transitie van fossiele energie naar 100 % hernieuwbare energie en energiebesparing belangrijk. Voor kolencentrales is aan de waddenkust absoluut geen plek. De Waddenvereniging blijft ook de gaswinning onder het waddengebied kritisch volgen. Windenergie is een onderdeel van energietransitie.

               

Daar waar het gaat om individuele plannen zal de Waddenvereniging zich het sterkst verzetten tegen eventuele plannen in het waddengebied die vallen binnen de Waddenzee zelf, natuurgebieden, in de duinen en in de Noordzee binnen de 12 mijlszone. Overige plannen in het waddengebied dienen integraal afgewogen te worden waarbij rekening wordt gehouden met cumulatieve effecten en zijn alleen aanvaardbaar in vorm van clusters van windmolens onder de strenge voorwaarden dat er geen grote effecten op natuurlijke en landschappelijke kwaliteiten als rust, weidsheid, open horizon en duisternis zijn.

 

Hoe beoordeelt de Waddenvereniging de plannen?

Windmolens zijn voor de Waddenvereniging alleen in clusters aanvaardbaar en onder strenge voorwaarden. De Waddenvereniging beoordeelt alle plannen voor windenergie in het waddengebied op de aantasting van de natuur- en landschapswaarden. Daarbij zijn we voor een integrale afweging waarbij de cumulatieve effecten worden meegenomen. Dat is nu nog niet goed geregeld, want zodra een windmolenpark draait, hoeven de effecten op de natuur niet meer meegeteld te worden in de cumulatie van het volgende park. Afhankelijk van de locatie van de windmolenplannen is de Waddenvereniging positief tot zeer kritisch. In de Waddenzee zelf is het plaatsen van windmolens momenteel niet mogelijk. De Waddenvereniging staat over het algemeen positief tegenover de opwekking van windenergie in de Noordzee buiten de 12-mijlszone en windmolens bij industriegebieden.

 

Waar ziet de Waddenvereniging ruimte voor windmolens?

De Waddenvereniging heeft in het verleden in samenwerking met een groot aantal landelijke natuurorganisaties plannen opgesteld op welke locaties er ruimte is voor windenergie op land (bekijk kaart) en op zee (bekijk kaart). Daaruit blijkt dat er nog genoeg locaties over blijven voor windenergie als de Waddenzee - en ook andere natuurgebieden - worden ontzien.

 

Fryslân foar de Wyn

In 2013 is er een enquête gehouden onder de leden van de Waddenvereniging. Naar aanleiding van de uitkomsten hiervan heeft de Waddenvereniging in samenwerking met andere natuur- en landschapsorganisaties meegedacht over wat er nog mogelijk is in de provincie Friesland. Uiteindelijk heeft dat geleid tot steun voor het plan Fryslân foar de Wyn (Friesland voor de Wind). Daarbij is gekozen dat windenergie in Friesland onder voorwaarden op land gerealiseerd kan worden, zodat windpark Fryslân niet gebouwd hoeft te worden in het IJsselmeer. De randvoorwaarden voor de minst schadelijke variant waren: het clusteren van windmolens in plaats van ze over de hele provincie te verspreiden, plaatsing rond hoofdinfrastructuur en het oprichten van fondsen voor leefbaarheid en landschap voor de streek waar windmolens geplaatst worden. Helaas heeft provincie Friesland het Fryslân foar de Wyn plan niet omarmd en koos men toch voor turbines in het IJsselmeer. In samenwerking met andere natuur- en landschapsorganisaties bekijkt de Waddenvereniging wat dit betekent voor het (Wadden)landschap en de vogeltrek.