Online vismonitor
Vijftig jaar al onderzoekt het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) de visstand in de Waddenzee met behulp van een fuik in het Marsdiep. De onderzoeksgegevens kun je opvragen op waddenzeevismonitor.nl. Je kunt er grafieken samenstellen, naar tijd en naar vissoort en informatie vinden over de vissoorten in de Waddenzee. De site is een project van NIOZ, Waddenvereniging en Sportvisserij Nederland.
Foto: Duikvereniging Hydrofiel

Visie op visserij

Een visserij die goed is afgestemd op de natuurlijke draagkracht van het ecosysteem vraagt om actuele kennis en inzicht over de natuurlijke processen onderwater. Deze actuele kennis is in veel gevallen niet beschikbaar waardoor het vaak onduidelijk is wat het effect van een visserij is op de natuurwaarden van de Waddenzee. Ook vraagt een toekomstige visserij op de Waddenzee om flexibiliteit. Flexibiliteit om minder te kunnen vissen in jaren dat de natuur dit vraagt of flexibiliteit om over te kunnen stappen op een andere visserij als de natuurimpact niet opweegt tegen de opbrengsten. Deze actuele kennis en flexibiliteit zijn nu onvoldoende aanwezig.

 

Hoe ziet een visserij in balans met de natuur eruit?

Op de Waddenzee wordt vooral op garnalen, mosselen en kokkels gevist. Schaal- en schelpdieren die tot voor kort ongelimiteerd geoogst konden worden. In balans met de natuur houdt in dat de visserij geen onomkeerbare natuurschade aanricht en dus verenigbaar is met de status van de Waddenzee als natuurgebied. In balans betekent dat een populatie niet wordt overbevist, maar ook dat de gebruikte vistechniek niet gepaard gaat met te veel bijvangst of schade aan het leven op de zeebodem. De hoeveelheid ruimte die er is om te vissen kan verschillen van jaar tot jaar, de natuur bepaalt.

 

Wat doet de Waddenvereniging om dit voor elkaar te krijgen?

De Waddenvereniging grijpt vooral de verlening van de vereiste natuurbeschermingswetvergunning aan om te toetsten of de voorgestelde visserij wel passend is voor de Waddenzee. Waar vroeger deze vraag steevast leidde tot een rechtszaak, probeert de Waddenvereniging tegenwoordig in overleg met vissers en de vergunningverlener (rijk of provincie) te komen tot langjarige afspraken waarbij de visserij stapsgewijs wordt omgevormd en afgebouwd tot een niveau dat passend is voor de Waddenzee.

 

Hoe is de situatie nu?

Voor de grotere visserijen op de Waddenzee zijn er afspraken gemaakt. De mechanische kokkelvisserij verboden en de handmatige kokkelvisserij beperkt zich tot maximaal 5% van het totaal aanwezige bestand. De mosselteelt maakt een transitie door waarbij er meer en meer gebruik gemaakt wordt van mosselzaadinvanginstallaties waardoor de mosselzaadbanken met rust kunnen worden gelaten. En met de garnalenvissers is afgesproken dat een groeiend deel van de Waddenzee wordt gesloten om zo het bodemleven te sparen. De komende jaren moeten deze afspraken leiden tot een vermindering van de visserijdruk en herstel van de balans tussen visserij en natuur.

 

Black box

Wat is dan een passende visserij die in balans is met de natuur? Voor de Waddenvereniging vormt degelijk onderzoek de basis voor het bepalen van de ruimte die er is voor de visserij op de Waddenzee. Is die informatie niet voorhanden, dan vis je behouden en voorzichtig. Liever later constateren dat er meer ruimte is dan gedacht, dan achteraf moeten vaststellen dat er te intensief is gevist. Voor veel vragen ontbreekt die goede onderbouwing. Relatief simpele vragen als 'waar wordt er gevist?' blijken soms niet te beantwoorden. Om te komen tot een passende visserij moet de transparantie binnen de visserij worden verbeterd en er meer onderzoek plaatsvinden naar de ecologische impact van de verschillende visserijen die actief zijn op de Waddenzee. Een Black-Box op alle vissersschepen die regelmatig gegevens doorstuurt naar de vaste wal geeft voor iedereen inzicht in de visserijactiviteiten op de Waddenzee. Gericht onderzoek naar de effecten van een vistechniek op het bodemleven of andere natuurwaarden en een goede langjarige monitoring kan licht werpen op de natuurlijke processen onder water.