De altijd sterke lobby om tegen beter weten in aardgas te winnen

Het was onlangs wéér een Minister van Economische Zaken en Klimaat die tegen het zere been van heel veel mensen in Noord Nederland schopte. Hij steunde namelijk, tegen beter weten in, de plannen om wéér meer aardgas te gaan winnen; meer dan vastgesteld uit Groningen, en een totaal nieuwe gaswinning onder de Waddenzee. Tegen de belangen van bewoners in. Tegen de belangen van de natuur in. 

 

Kabinet besluit steeds voor bedrijfsbelangen 

Bij elk kabinetsbesluit lijkt het kwartje de kant op te vallen die past bij de belangen van internationale energiebedrijven. Of er nu veel of weinig klimaatverandering is, of er nu veel of weinig aardbevingen zijn, of er nu veel of weinig effecten zijn op de natuur van de Waddenzee, of er nu wel of niet een rechterlijke uitspraak is voor Kabinet en Shell.

Hoe dat komt blijkt uit recent geopenbaarde vertrouwelijke stukken uit de ministerraad of documenten over onderhandelingen tussen ministeries met de NAM. Met altijd weer een cruciale en doorslaggevende rol voor het ministerie van EZK. Internationale economische en politieke belangen spelen de hoofdrol bij beslissingen van bijna elk Kabinet.

Gaswinning 2005: Shell bespeelt minister, beperking van de baan

Zestien jaar geleden was het minister Brinkhorst (D66) van Economische Zaken die de aardgasproductie uit Groningen moest beperken. Het idee was een beperking tot 400 miljard kubieke meter aardgas voor de periode 2006-2010. Eind 2005 ontving hij een dwingend opgestelde brief van Shell en ExxonMobil (de aandeelhouders van NAM). Minder gas produceren vonden zij geen goed voorstel.  Want dan ‘komt de economische en commerciële aantrekkelijkheid van substantiële exportverplichtingen uit het verleden ernstig in het geding’. Er gebeurt in de laatste weken van 2005 dan van alles in Den Haag met als resultaat dat tussen 2006 en 2010 425 miljard kubieke meter aardgas geproduceerd mag worden. Weg beperking.  

De Tweede Kamer mocht niets horen over de vertrouwelijke afspraken die bij het besluit hoorden. Want anders werd ‘de beleidsruimte van de Minister beperkt’ schreven ambtenaren op EZ. Shell stuurde begin december nog een brief naar EZ. Het bedrijf ging akkoord met deze ‘niet-beperking’. De minister en zijn medewerkers werden vriendelijk bedankt  ‘voor het constructieve overleg’, en Shell wenste hen prettige feestdagen.

Gas voor export belangrijker dan Groningers en natuur

In 1996 debatteerden minister van Milieu (de Boer, PvdA) en minister van Economische Zaken (Wijffels, D66) ook over aardgaswinning. Dat blijkt uit ‘zeer geheime’ notulen van de ministerraad die in 2022 openbaar werden gemaakt. Het onderwerp gaswinning en de Waddenzee was ‘gevoelig’, waarbij het Kabinet het belang benadrukte van ‘een goede presentatie‘ voor ‘draagvlak in de Tweede Kamer en in Noord-Nederland’. De discussie ging over aardgaswinning onder de Waddenzee in relatie tot de import van aardgas uit Rusland. Het voorstel was om tegelijkertijd méér aardgas te importeren uit Rusland én meer aardgas te gaan winnen onder de Waddenzee voor de export naar Duitsland, Frankrijk, Italië, Groot-Brittannië en Zwitserland. Twee keer meer dus! Export leverde per kubieke meter aardgas 2 cent meer op dan de import uit Rusland zou kosten. Kassa voor de staatskas! Kassa voor Shell en ExxonMobil.

Minder aardgas winnen betekent minder geld verdienen aan export. En waar ‘economische en commerciële aantrekkelijkheid’ gevaar lopen, komt een minister van Economische Zaken in actie voor de belangen van Shell en ExxonMobil. Flauw gezegd werd de ‘commerciële aantrekkelijkheid’ van  warme skihotels in Duitsland belangrijker gevonden dan de veiligheid in Groningen of de natuur van de Waddenzee.

Anno 2022 hoop  je dat het anders is. Shell en de Nederlandse regering zijn door de rechter opgedragen meer te doen aan de klimaatverandering. Nieuwe gaswinning onder de Waddenzee mag niet volgens de natuurbeschermingswet. Het nieuwe Kabinet heeft een minister voor Klimaat en Energie plus een staatssecretaris voor Mijnbouw. Want het winnen en gebruiken van aardgas kan hier en in de rest van de wereld tot problemen leiden.    

Het kwartje valt naar de kant waar geen mensen, maar internationale bedrijven staan

Maar nu lijken de besluiten van ministers nog steeds op de besluiten van toen. Ook nu wordt weer door Shell, ExxonMobil of NAM beweerd dat meer aardgas hard nodig is. Er wordt straks misschien wéér meer aardgas uit Groningen gewonnen dan beloofd. En wie weet geeft dit Kabinet ook een vergunning voor nieuwe aardgaswinning onder de Waddenzee. Wéér valt het kwartje naar de kant waar geen mensen maar internationale bedrijven staan.

Waarom lijkt in 25 jaar niets bijgeleerd? Omdat het ‘economisch en commercieel aantrekkelijk’ was, is, én blijft, om aardgas te verkopen aan andere landen. Helaas voor mensen en natuur in het Noord Nederland. Want ook al stijgt de zeespiegel. Ook al protesteren tienduizenden mensen. Ook al schaadt het een uniek UNESCO Werelderfgoed. Ook al mag het niet volgens bestaande wetten. Het blijft gaswinning tegen beter weten in. Triest maar waar.

Lutz Jacobi, directeur Waddenvereniging

Coert Fossen, Vice-voorzitter Groninger Bodem Beweging

 

Laatste stand van zaken
Benieuwd wat de laatste stand van zaken is rondom gaswinning in de Waddenzee? Je leest het hier!
Debat Tweede Kamer
Vandaag (25 januari) debatteert de Tweede Kamer over de Wadden. Je kunt het debat live meevolgen. Een besluit over de vergunning bij Ternaard wordt in maart verwacht.